5G, wat kun je ermee?

Op het verwachte 5G-netwerk gaat dataverkeer straks zo snel dat het ongekende mogelijkheden biedt voor het optimaliseren van logistieke processen. De precisie-logistiek van de toekomst komt snel dichterbij.


Een pakketje dat zelf weet waar het moet zijn. Een zelfrijdende vrachtwagen die op basis van de actuele verkeerssituatie direct de te nemen route aan kan passen. Met de komst van een 5G-netwerk lijkt de toekomst van de logistiek veelbelovend. Het maakt uitzonderlijk snel mobiel dataverkeer mogelijk. Sensoren en computers kunnen daardoor zonder menselijke tussenkomst veel sneller met elkaar communiceren. Maar voordat het zover is en we zelfsturende voer- en vaartuigen onze goederen laten vervoeren, moet er nog veel getest worden.


5Groningen


Bij het 5G Fieldlab van 5Groningen op het Zerniketerrein in Groningen staat een grote radioantenne. Een massive MIMO, die deze experimenten met het supersnelle 5G-netwerk – in rurale omgeving, uniek in de wereld – mogelijk maakt. Die pilots gebruiken de mogelijkheden van 5G op één of meerdere manieren, legt programmamanager Peter Rake uit.


,,Wat wij hier in het Fieldlab doen, is vooral kijken naar wat voor innovaties spelen in de sectoren die voor Groningen relevant zijn, welke uitdagingen daar liggen en hoe 5G daar iets aan kan toevoegen. Dan zie je vaak drones, zelfrijdende auto’s en vaartuigen, virtual reality, 360-graden camera’s en heel veel internet of things (IoT) toepassingen. Van de kleine twintig pilots die wij hier doen, betreft de helft een IoT-innovatie.”


Geen vervanging van 4G


Er zijn vier punten waarop 5G een grote verbetering ten opzichte van de 4G-netwerken die we al kennen van onze smartphones. Dat is in de eerste plaats de mogelijkheid om sneller, meer data te versturen en te ontvangen. Daarnaast biedt 5G een bredere bandbreedte, waardoor veel meer apparaten op het internet met elkaar kunnen communiceren; het ‘internet der dingen’ (IoT).


Daarvoor is ook een betere energie-efficiëntie nodig, want het gaat vaak om apparaten die geen vaste stroomvoorziening hebben en dus op de kracht van een batterijtje lang door moeten kunnen. En de laatste vernieuwing is de extreem lage vertragingstijd bij het uitwisselen van gegevens. De verwachting is dat die lage latency, zoals de vakterm gaat, een reeks innovaties binnen logistiek mogelijk maakt.


Een innovatie die van alle mogelijkheden gebruikt maakt, is Rake nog niet tegengekomen. ,,Daarmee wordt het ook niet zozeer een vervanging van 4G, waar dat bij eerdere nieuwe generaties wel het geval was. 5G zal langszij komen en vooral in business-to-business toepassingen worden ingezet”, stelt Rake. Voor de dingen waarvoor wij onze mobiele telefoons gebruiken is het snelle 5G-netwerk voorlopig namelijk helemaal niet nodig.


Makkelijker gezegd dan gedaan


Het duurt ook nog wel een tijd voordat de technieken zover zijn dat bijvoorbeeld hele colonnes vrachtwagens autonoom rijden, zegt Rake. ,,We hebben nu al zelfrijdende auto’s, die gebruikmaken van sensoren om te reageren op de omgeving. Als je vrachtwagens kort achter elkaar laat rijden en de voorste remt, dan remt daarna de volgende, en daarna de vrachtwagen daarachter, enzovoort. Dan krijg je een harmonica-effect, of als je pech hebt een kettingbotsing.’’


Met 5G wordt dat laatste voorkomen. ,,Wanneer de voorste wagen remt, wil je dat alle andere wagens in de colonne direct een signaal krijgen. Met 5G kan dat signaal in 1 tot 2 milliseconden verstuurd en ontvangen worden, wat een hoop mogelijk maakt. Bovendien kan met 5G het verkeer snel en goed communiceren met het wegmeubilair, waardoor routeoptimalisatie veel makkelijker wordt.”


Dat is makkelijk gezegd, maar in de praktijk niet zo makkelijk gedaan. Rake zag iemand van Volkswagen op een podium staan die zei: ,,Ik vind het allemaal prachtig, maar als het 5G netwerk het niet doet, moet mijn auto dan stil gaan staan?’’


Invloed van sectoren


Dat er meer communicatie komt tussen voertuigen onderling en het netwerk, dat staat volgens Rake wel vast. Daar is een 5G-netwerk voor nodig. Maar waar de grens ligt van wat mogelijk is, wordt vooral bepaald door belangen van betrokken sectoren. Een recent voorbeeld: de discussies over antennes en het vrijgeven van frequenties. Staatssecretaris Mona Keijzer besloot in eerste instantie dat de 3.5Ghz frequentieband in Noord-Nederland niet gebruikt mag worden voor 5G-netwerken, omdat het satellietstation met ‘de grote oren’ in Burum de frequentie in gebruik heeft voor het afluisteren van satellietverkeer. Terwijl de netwerkoperators die frequentie juist graag voor 5G willen gebruiken.


Lees ook: Film over 5Groningen moet van Noord-Nederland wereldse proeftuin maken


Na ophef sluit het afluisterstation toch, maakte Keijzer in december 2018 bekend. Ontwikkelaars van besturingssystemen, de overheid, autofabrikanten, netwerkbeheerders: ze hebben allemaal invloed op de richting die het gebruik van 5G op gaat.


Er zijn zorgen dat de straling van 5G-netwerken schadelijk kan zijn voor de gezondheid: volgens het Kennisplatform Elektromagnetische Straling vinden sommige onderzoekers aanwijzingen voor schadelijke effecten. De meningen over hoe die te interpreteren zijn echter flink verdeeld. Het ministerie van Economische Zaken overweegt of de huidige stralingsnormen vastgelegd moeten worden in een wet.


Daarnaast vrezen burgers voor landschapsvervuiling door antennes die nodig zijn om het netwerk door het land beschikbaar te maken. Dat laatste zal volgens Rake meevallen: ,,Het is wel zo dat de hogere frequenties met een hogere snelheid dataverkeer een veel kleiner bereik hebben, maar die zullen dan ook vooral gebruikt worden voor toepassingen in zeer dichtbevolkte gebieden, zoals stations, voetbalstadions, grote fabriekshallen of de binnenstad van Amsterdam, om een paar voorbeelden te noemen.”


Koffiedik kijken


Hoewel er dus nog veel onduidelijkheid is, wordt er in Groningen met het netwerk geëxperimenteerd om te zien wat er al wel mogelijk is en welke innovaties toepasbaar zijn. Een voorbeeld is het zelfrijdende busje. Dat kan openbaar vervoer mogelijk maken op plekken waar een reguliere buslijn te duur is. Echter, de wetgeving zegt: met de huidige stand van de techniek moet er nog een steward aan boord zijn om de veiligheid van de passagiers te waarborgen.


,,Maar als dat blijvend is, dan kan je er net zo goed een chauffeur in zetten en dan kan het weer niet uit”, vertelt Rake. ,,Daarom onderzoeken wij of we met bijvoorbeeld cameratoezicht en een steward in een control room meerdere busjes tegelijk kunnen laten rijden.”


Naarmate de pilot vorderde, liep het testteam tegen een volgend probleem aan. ,,We kwamen erachter dat de steward in de controlekamer wel wat hulp kan gebruiken, want die moet heel veel schermen in de gaten houden.’’ Hiervoor bleek wederom een 5G-toepassing een oplossing. ,,Met 5G kan de computer een waarschuwing geven als er iets onverwachts gebeurt, zodat de toezichthouder alert is.”


Zo werkt het Noorden al vroeg aan passende en lokale innovaties op een technologie. Omdat bij de pilots zover mogelijk lokale ondernemingen betrokken worden, zijn het per definitie innovaties die voor de regio relevant zijn. Al blijft het nog wel een beetje koffiedik kijken.


Peter Rake, 5Groningen, 5G


Fotografie: Pepijn van den Broeke




Dit artikel verscheen op woensdag 7 februari 2019 in ons magazine NoordZ. Magazine nabestellen?


Het bericht 5G, wat kun je ermee? verscheen eerst op noordz.

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *